Wettelijk erfrecht: Overlijden zonder testament – erft jouw partner?
Wanneer u overlijdt en geen testament heeft, vererft uw nalatenschap volgens de wettelijke regels. We noemen dit de wettelijke verdeling. Dit betekent dat uw nalatenschap vererft naar uw partner en kinderen, ieder voor een gelijk deel. Praktisch blijft uw partner de beschikking houden over de nalatenschap en krijgen de kinderen hun erfdeel in de vorm van een niet-opeisbare vordering op de langstlevende ouder.
Wanneer u ongehuwd samenwoont ten tijde van het overlijden is het goed om te beseffen wie in dit kader wordt aangemerkt als uw partner. Dit is van belang omdat dit bepaalt wie er erft en welke vrijstellingen en belastingtarieven van toepassing zijn. Indien u geen testament heeft opgemaakt, is uw partner op basis van de wet enkel uw erfgenaam indien u bent gehuwd of een geregistreerd partnerschap bent aangegaan.
Voorbeeld
Mats en Hylke hebben een relatie en hebben beiden geen testament. De relatie gaat goed en ze besluiten om te gaan samenwonen. Ze gaan wonen in de woning die Mats enkele jaren eerder alleen heeft gekocht. Na 4 jaar komt Mats onverwacht te overlijden. Het is er in die jaren niet van gekomen om een testament op te stellen. Mats en Hylke zijn ook niet gehuwd of een geregistreerd partnerschap aangegaan. Omdat er geen testament is, vererft de nalatenschap van Mats aan zijn wettelijke erfgenamen. Als er geen kinderen zijn, zijn dat de ouders, broers en zussen van Mats. Hylke erft dus niets. Dat zij al 4 jaar lang een deel van de hypotheek en andere kosten van de woning heeft betaald, maakt hierin geen verschil.
Uw partner erft, hoeveel erfbelasting is er verschuldigd?
Op basis van het wettelijk erfrecht (zie bovenstaand) of op basis van uw testament is het mogelijk dat uw partner van u erft. Er kan dan erfbelasting verschuldigd zijn. Welke vrijstellingen en tarieven van toepassing zijn, is afhankelijk van de vraag of uw partner wordt gezien als partner in de Successiewet. Er kan een verschil zijn wie volgens de civiele wetgeving (zie bovenstaand) uw partner is en wie uw partner is volgens de Successiewet. Volgens de civiele wetgeving is een partner iemand met wie je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap bent aangegaan. Dit partnerbegrip kan afwijken van het partnerbegrip in de Successiewet.
Volgens de Successiewet worden als partner aangemerkt:
- Gehuwden (een geregistreerd partnerschap wordt hieraan gelijkgesteld)
- Ongehuwden die minimaal 6 maanden op hetzelfde woonadres staan ingeschreven en een notarieel samenlevingscontract hebben met een wederzijdse zorgverplichting
- Ongehuwden die langer dan 5 jaar staan ingeschreven op hetzelfde woonadres
Praktisch betekent dit dus dat wanneer u ten tijde van het overlijden een partner heeft met wie u niet gehuwd bent, geen samenlevingsovereenkomst heeft en korter dan 5 jaar op hetzelfde woonadres bij de gemeente bent ingeschreven, uw partner geen partner is voor de Successiewet. Dit betekent dat in dat geval de hoge partnervrijstelling (€ 828.035) en gunstige partnertarieven (10%/20%) niet van toepassing zijn voor de berekening van de verschuldigde erfbelasting. Op basis van de Successiewet wordt uw partner dan namelijk aangemerkt als derde, waardoor een lage vrijstelling (€ 2.769) en hoge tarieven (30%/40%) van toepassing zijn.
Voorbeeld
Nienke en Bart wonen ongehuwd samen in de woning van Nienke (waarde € 700.000). Zij hebben een testament laten opmaken waarin zij elkaar als erfgenamen benoemen. In het 3e jaar van hun samenwoning, komt Nienke te overlijden. Haar vermogen bestaat enkel uit de woning ad € 700.000.
Is Bart erfbelasting verschuldigd?
Doordat Bart niet wordt aangemerkt als partner voor de Successiewet, is slechts een lage vrijstelling van toepassing. Bovendien zijn de tarieven van 30%/40% van toepassing. Hij is dus erfbelasting verschuldigd. Indien Bart en Nienke een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting hadden laten opstellen, had Bart als partner voor de Successiewet gekwalificeerd en was er geen erfbelasting verschuldigd.
Hoe kunt u dit goed regelen?
Er zijn twee zaken van belang om uw (ongehuwde en niet geregistreerde) partner te laten erven. Ten eerste is het van belang om een testament op te stellen. In het testament benoemt u uw partner als erfgenaam. Daarnaast legt u vast wat u naar uw partner wilt laten vererven. Naast een testament is het van belang om een samenlevingsovereenkomst met wederzijdse zorgplicht op te laten stellen. Hiermee wordt u elkaars partner voor de Successiewet. Dit betekent dat er gebruik kan worden gemaakt van de hoge partnervrijstelling en lagere tarieven.
Samenvattend
Als u uw partner goed wilt achterlaten na uw overlijden is het ten eerste belangrijk dat u nagaat of u kwalificeert als partners, zowel civielrechtelijk als voor de Successiewet. Als dit niet het geval is, is het van belang om uw partner als erfgenaam te benoemen in uw testament en tevens aan te geven wat van uw nalatenschap moet vererven naar uw partner. Op die manier kunt u uw nalatenschap nalaten zoals u wenst en uw partner verzorgd achterlaten. Daarnaast kunt u een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting laten opstellen, zodat u als partners niet onnodig veel erfbelasting bent verschuldigd bij elkaars overlijden.
Onze adviseurs denken met u mee
Om bij ongehuwd samenwonen niet voor onaangename verrassingen te staan bij het overlijden van u of uw partner, is het van belang om erbij stil te staan of u uw nalatenschap goed heeft geregeld voor elkaar. Onze adviseurs denken hier graag met u over mee. Neem vrijblijvend contact met ons op.
