Opvolging binnen het familiebedrijf? Dankzij dit APK programma weten alle familieleden waar ze aan toe zijn

Stel belangrijke vragen vóór de overdracht

Bij de overdracht van een familiebedrijf komt meer kijken dan de praktische formaliteiten zoals overdracht van eigendom, aandelen en leiding. Want hoe kijkt de nieuwe generatie eigenlijk naar de toekomst? Wat verwacht de overdrager van de opvolger? En zijn alle familieleden het écht eens met de gemaakte keuzes? “Het is belangrijk om dit soort vragen vóór de opvolging open en eerlijk met elkaar te bespreken,” vertelt Jan Rutjes. “Als belangrijke zaken niet vooraf worden uitgesproken, kunnen er juist na de overdracht spanningen of conflicten ontstaan.” Vanuit die realiteit ontstond de Familiebedrijven APK. Een traject dat familieleden samen aan tafel krijgt om stil te laten staan bij de toekomst van hun bedrijf. “De opvolging is op zichzelf niet het doel,” legt Pascal Kartan uit. “Waar het uiteindelijk om gaat, is dat het bedrijf succesvol door kan. Dat is de essentie van opvolging. De eventuele risico’s willen we met de APK vooraf inzichtelijk brengen en bespreekbaar maken.”

Eén traject, negen thema’s

Tijdens het APK-traject worden in meerdere intensieve sessies onderwerpen besproken die soms jarenlang blijven liggen. Denk aan rolverdeling, onderlinge verwachtingen en samenwerking. Maar ook de financiële aspecten komen aan bod zoals waardering en financiële haalbaarheid van de opvolging. Wat heb je als overdrager financieel per maand nodig als je stopt met het bedrijf? Wat is het financiële risico van de overname? Dankzij de haalbaarheidstoets, wordt dit door de adviseurs van het APK-traject uitgebreid geanalyseerd. Waar bij reguliere overdrachtstrajecten de focus op één thema ligt, zijn de adviseurs van de APK complementair aan elkaar en brengen de kansen en risico’s in kaart op verschillende thema’s die bij de bedrijfsopvolging komen kijken. Het resultaat? Een uitgebreide rapportage met een concreet plan voor de overdrager en opvolger, inclusief acties en aandachtspunten.

Open kaart

Wat het traject nog meer bijzonder maakt, is dat er ruimte ontstaat voor gesprekken die normaal gesproken moeilijk (te beginnen) zijn. Het traject start met een vragenlijst die confronterend kan zijn. “We vragen letterlijk aan de overdragers of ze hun kind geschikt vinden als opvolger. Dit kan confronterend zijn, maar legt wel de knelpunten bloot,” legt Jan uit. “Dankzij de APK ontstaat er een sfeer waarin veel gezegd kan worden. Dit kunnen lastige gesprekken zijn. Ouders spreken bijvoorbeeld twijfels uit over de geschiktheid van hun kinderen. Of kinderen geven aan andere ideeën te hebben over de toekomst van het bedrijf.” Naast zorgen en twijfels, worden dankzij de APK ook mooie gesprekken gevoerd. “We zien dat kinderen naar hun ouders uitspreken hoe trots ze zijn. Het wordt emotioneel,” geeft Pascal toe. “Je bent met iets bezig waar mensen vaak nog nooit zo bewust over hebben nagedacht. Maar juist dat maakt het waardevol.” Naast intensieve gesprekken, krijgen deelnemers ook huiswerk om praktisch mee aan de slag te gaan. Bijvoorbeeld wanneer meerdere kinderen het bedrijf gaan overnemen. Zij werken dan samen een plan uit: hoe gaat de samenwerking eruitzien? Waar lopen ze tegenaan? “Na een paar sessies zie je dat patronen doorbroken worden,” vertelt Imro Wong. “Dat is precies wat we willen: benoemen wat er speelt en daarmee aan de slag.”

Iedereen rond de tafel

Tijdens het traject gaan adviseurs met de hele familie in gesprek. Niet alleen met de ondernemer en de beoogde opvolger, maar júíst ook met de andere familieleden. Dat is meteen wat het traject uniek maakt. “Iedereen is met het familiebedrijf opgegroeid,” legt Pascal uit. “Ook als je er als familielid niet werkt, heb je te maken met het bedrijf. Je kunt vragen hebben over de waarde van de onderneming en hoe het geregeld is bij een overlijden. Juist door vóór de overdracht iedereen te betrekken, ontstaat er een gedragen beeld van de opvolging. Iedereen heeft namelijk met de consequenties van de opvolging te maken.” Imro vult hierop aan: “Je kan wel nee zeggen tegen de opvolging, maar je hebt wel een aandeel. Het is voor een succesvolle opvolging belangrijk dat iedereen zich gehoord en gezien voelt. Dat zorgt voor begrip onderling en voor de keuzes die gemaakt worden. Kinderen die niet opvolgen, vinden het waardevol te weten wat er gaat gebeuren. Dankzij het APK-traject snappen ze nog beter waar hun broer of zus mee gaat dealen. Het brengt de familie dichter bij elkaar.”

Klein zetje, grote impact

Volgens de adviseurs maakt elk APK-traject indruk. “Er komt altijd iets boven tafel wat anders onbesproken was gebleven,” vertelt Imro. “Vaak zijn families goed bij de pinken, maar zijn er nog geen afspraken gemaakt over de bedrijfsovername.” “Opvallend is dat veel families moeite hebben om zelf het eerste gesprek te starten. Wij geven dan met de APK het zetje, maar uiteindelijk doen ze het zelf,” vult Jan aan. “Door op tijd in beweging te komen, ontstaat er voor iedereen duidelijkheid over en vertrouwen in de opvolging.”

Eén kans om het goed te doen

Opvolging is een proces dat je meestal maar één keer doorloopt. Juist daarom is het belangrijk om het goed aan te pakken. “Je kunt je familiebedrijf maar één keer overdragen. Het komt eenmalig voor en is bepalend voor de toekomst,” legt Jan uit over de zin van het APK-traject. “Duidelijkheid is daarbij het toverwoord,” vult Imro aan. “Ondernemers hebben vaak vragen, maar stellen ze niet altijd.” De APK helpt om het plaatje van de overdracht compleet te maken: op financieel, fiscaal én op familievlak. “De sleuteloverdracht moet een feestmoment zijn,” besluit Pascal. “Een moment waarop iedereen trots kan zijn en achter de overname staat.”

Meer weten over het APK-traject? Kijk op dockwize.nl/familiebedrijven of neem vrijblijvend contact op met Jan Rutjes, adviseur Familiebedrijven bij Schipper Accountants.